Narcisten snappen grenzen niet – is dat slecht?

Het zijn vooral narcisten en empaten die elkaar flink in de weg kunnen zitten. Narcisten snappen grenzen niet en empaten hebben moeite met het stellen van grenzen. Narcisten krijgen daarin vaak het nakijken; een narcist wordt binnen een relatie met een empaat al snel weggezet als de boosdoener. Dit is niet altijd terecht. It takes two to tango.

Wat je moet begrijpen is dat narcisten van nature een gebrek aan inlevingsvermogen hebben; ze zijn vaak rationeel, nauwgezet, letterlijk in hun begrip van taal en doelgericht. Én ze zijn een ster in het afbakenen van hun innerlijke belevingswereld. Empaten daarentegen, hebben juist een ontzettend groot inlevingsvermogen, snappen en verkennen vaker datgene wat juist níet gezegd wordt in hun begrip van taal, en staan erg open voor de ideeën en ervaringen van anderen – en bewegen daarin mee, tot op zekere hoogte. Empaten hebben er doorgaans weinig moeite mee om anderen toe te laten in hun innerlijke belevingswereld zodra er een vertrouwensband is.

Deze eigenschappen maken het ene persoonlijkheidstype niet beter dan de ander. Beide karakters, zowel de empaat als de narcist, beschikken over bijzondere kwaliteiten. Ze staan alleen wél lijnrecht tegenover elkaar – aan beide uiteindes van één spectrum van de vaardigheid empathie.

Die tegenstelling zorgt zo nu en dan voor frontale botsingen. Zonde, want deze twee verschillende karakters kunnen juíst enorm veel van elkaar leren.

Narcisten snappen grenzen niet – en wat empaten daarvan te leren hebben

Narcisten hebben nu eenmaal weinig tot geen empathie. Ze hebben van nature een gebrek aan inlevingsvermogen. In mijn eerdere – persoonlijke – ervaringen met narcisten heb ik gemerkt dat dit niet altijd een kwestie van onwil is, maar eerder van onmacht; de narcist wíl andere mensen wel begrijpen, maar om die ander te kúnnen begrijpen hebben ze het nodig dat die ander heel letterlijk zijn of haar gevoelens naar de narcist communiceert.

En dat letterlijke communiceren kan nog wel eens vermoeiend zijn.

Gevoelens laten zich immers niet altijd heel letterlijk omschrijven. Je moet ze soms gewoon… voelen.

Wanneer iemand, zoals de narcist, daar geen antenne voor heeft en grotendeels reageert op letterlijke communicatie of, bij gebrek aan het ontvangen van overige input ‘dan maar’ afgaat op wat de eígen wensen van de narcist in het geheel zijn, kan dat voor de ander heel naar aanvoelen.

Vooral een empaat voelt zich in deze interactie dan na enige tijd niet gezien; niet gewaardeerd, en voelt zich op den duur energetisch gedraineerd door de narcist.

Ironisch genoeg is het juíst de narcist die de empaat zijn of haar belangrijkste levensles te leren heeft: empaten moeten leren dat zij tijdig grenzen stellen in het kader van zelfbehoud.

De empaat heeft de narcist óók iets te leren – maar dat is iets anders dan je denkt

Empaten hebben vaak de neiging degene die zij als ‘narcist’ bestempelen te willen veranderen. “Als hij of zij nu maar gewoon…” Ze verwachten meer inlevingsvermogen. Ze verwachten meer empathie. Ze verwachten verandering – van de ánder.

Daarmee legt de empaat de oplossing voor het verhelpen van de moeizame communicatie en een negatieve relatie volledig bij de narcist neer. Buiten zichzelf dus. Maar zoals ik hierboven eerder al schreef: it takes two to tango. De empaat zal evengoed met zichzelf aan de slag moeten om de relatie te verbeteren – wanneer je genoeg om het behoud van die relatie geeft, tenminste. Zelfinzicht, signalen van feedback oppikken en jezelf open stellen voor een pad van persoonlijke ontwikkeling zijn cruciaal om de relatie tussen een empaat en een narcist te verbeteren.

Nu is het doorgaans zo dat de empaat dit eerder doorheeft dan de narcist. Meestal veroorzaakt doordat de relatie tussen een empaat en een narcist, de empaat meer schaadt.

De empaat kan de narcist hier echter wél in meenemen. Door allereerst zélf grenzen te stellen + daarbij aan te geven dat de empaat beter ook aan de slag kan gaan met zelfinzicht en een pad van persoonlijke ontwikkeling.

Zo creëer je namelijk win-win situaties.

Daarbij moet de empaat de neiging om de ander – de narcist – te willen veranderen loslaten.

Jij kunt iemand anders niet veranderen. Je kunt ze alleen motiveren om zichzelf te veranderen.

Verwacht daarbij overigens geen wonderen. Een narcist zal nooit hetzelfde niveau van empathie of inlevingsvermogen bereiken als dat van een empaat. Net zo goed als dat een empaat nooit hetzelfde niveau van grenzen stellen en doelmatigheid zal bereiken als dat van een narcist.

Samen werken aan de empaat-narcist relatie: ‘vechten’ of vluchten

Relaties tussen empaten en narcisten zijn ingewikkeld. Dat betekent niét dat ze niet kunnen werken, maar ze komen wél met een vrij uitgebreide set aan uitdagingen en obstakels.

Of het nu een familie-relatie, een werk-relatie of een liefdesrelatie tussen de empaat en de narcist betreft, er zijn eigenlijk altijd maar twee keuzes:

  1. Je besluit dat “de relatie redden” jou het niet waard is en je vlucht;
  2. Of je besluit dat “de relatie redden” jou het wel waard is en je blijft – en je ‘vecht’.

Kies je voor optie twee dan moet je begrijpen dat het een basisvereiste is dat zowel de empaat als de narcist beide bereid zijn om aan zichzelf te werken. Onafhankelijk van elkaar en misschien zelfs ook wel samen met elkaar onder begeleiding van een relatietherapeut of een mediator.

In veel liefdesrelaties zie je een patroon ontstaan tussen de empaat en de narcist, waarin de narcist grenzen overschrijft; de empaat hierop reageert door – al dan niet een tijdelijke – afstand tussenbeide te creëren, waarna de empaat zich tijdens het nemen van die afstand weer verplaatst in het perspectief van de narcist (al dan niet bewust of onbewust aangewakkerd door de narcist zelf), en de empaat zich vervolgens schuldig voelt en het contact weer opnieuw aangaat met de narcist.

Deze zichzelf herhalende cyclus kan alleen doorbroken worden door te vluchten of te vechten.

Anders geldt: wie doet wat hij altijd deed, krijgt wat hij altijd kreeg.

Gevarenzone: als je jouw grenzen letterlijk aangeeft, maar deze door de narcist niet geaccepteerd worden

Kies je ervoor om voor je relatie met een narcist te ‘vechten’, en spreken jullie beide de toewijding uit om het werk te doen wat ervoor nodig is om jullie relatie te verbeteren en jezelf persoonlijk te ontwikkelen (win-win), wees je er dan bewust dat er nog steeds red flags bestaan die je nooit hoeft te accepteren.

Bijvoorbeeld – deze red flags zijn regelrechte no go’s:

  • Wanneer jij jouw grenzen aan de narcist letterlijk aangeeft, maar deze door de narcist gewoonweg niet geaccepteerd worden;
  • Wanneer er alcoholmisbruik in het spel is;
  • Wanneer er fysiek misbruik in het spel is.

In deze drie situaties is vluchten en afstand nemen de enige logische optie.

Maar ook al is er van deze drie situaties geen sprake, wees je er dan alsnog van bewust dat een (rasechte) narcist nog steeds ook emotionele mishandeling bij jou kan veroorzaken. Onder emotionele mishandeling vallen:

  • Jou isoleren van vrienden en familie;
  • Jou (openlijk) vernederen, controleren en de macht over je nemen;
  • Jou intimideren en/of zelfs bedreigen;
  • Jou de schuld geven van alles dat fout gaat;
  • Jou gaslighten: doelbewust jouw gevoel van realiteit ondermijnen.

De impact die de narcist hiermee achterlaat in jouw zenuwstelsel is substantieel.

Bij veel mensen gebeurt dit zonder dat ze het – in eerste instantie – door hebben. Maar je kunt jezelf hier tegen trainen; je kunt jezelf mentaal weerbaarder maken. Dat doe je door jouw grenzen explicieter aan te gaan geven; door de ’trucjes’ van de narcist te gaan doorzien, en zodoende door jouw kritische filter voor de bullsh*t van de narcist – en anderen – te versterken.

Wees je hier echter van bewust: hoeveel je ook van iemand houdt die jij – of misschien anderen zelfs wel – als ‘narcist’ bestempelt /bestempelen: emotionele mishandeling door een narcist kan ernstige gevolgen hebben voor een slachtoffer. Het kan leiden tot angst, depressie, posttraumatische stressstoornis (PTSS), en andere psychische problemen.

Maak je keuze dus weloverwogen. Fight (vechten) or flight (vluchten).

En in het geval van fysiek misbruik bel je de politie. Want dan is de enige juiste optie: freeze (motherf*cker)! Handen omhoog en afvoeren naar de cel. Je hoeft je door niemand ongewenst te laten aanraken.

 

 

Geef een reactie

Your email address will not be published.

OVER

Hey, you! Welkom op de reis- en lifestyle blog van een 35+'er. Mijn liefde voor schrijven was té groot om er niks mee te doen en mijn hoofd stroomt over van ideeën. Daarom creëerde ik een plekje waar ik naar hartelust mijn gang kan gaan. Ik woon samen met mijn uit Spanje geadopteerde viervoeter in Kaatsheuvel. Ps. Op deze website vind je dus de artikelen van een wild child met grootse dromen en een zacht karakter. Veel leesplezier!

Categorieën

Previous Story

Valencia is verrassend veelzijdig: ontdek wat je er allemaal kunt doen in 3 dagen

Next Story

Onterecht ontslag in proeftijd: mijn verhaal + wat je er tegen kunt doen

Latest from Blog

Go toTop